Waarom emotionele vaardigheden net zo belangrijk zijn als lezen en schrijven

Lezen, schrijven en rekenen. We vinden het vanzelfsprekend dat kinderen deze vaardigheden op school stap voor stap leren. We verwachten niet dat een kind uit zichzelf begrijpt hoe breuken werken of hoe je een moeilijke tekst leest. Daar wordt mee geoefend. Maar hoe zit dat met emoties?

Herkennen dat je gespannen bent. Vertellen waarom je boos bent. Omgaan met teleurstelling. Hulp vragen als iets niet lukt. Aanvoelen hoe een ander zich voelt.

Ook dat zijn vaardigheden die kinderen moeten leren.

Emoties hebben invloed op leren
Stel: een kind heeft vlak voor de les ruzie gehad op het schoolplein. Het zit vervolgens achter zijn tafel, maar is in gedachten nog volledig bezig met wat er buiten gebeurde. De rekenles gaat gewoon door, maar de aandacht is ergens anders.

Emoties verdwijnen niet zodra een kind het klaslokaal binnenstapt. Spanning, boosheid, onzekerheid of verdriet kunnen invloed hebben op concentratie, gedrag en contact met anderen.

Een kind dat steeds beter begrijpt wat het voelt, kan ook steeds beter leren wat het daarmee kan doen.

Emotionele ontwikkeling begint vaak heel eenvoudig: een gevoel herkennen en er woorden aan kunnen geven. Maar daarachter zit nog veel meer. Waarom ben ik boos? Ben ik misschien eigenlijk teleurgesteld? Wat merk ik daarvan in mijn lichaam? Wat heb ik nu nodig? En hoe vertel ik dat aan iemand anders?

Een kind dat kan zeggen "ik vond het niet leuk dat je mij niet liet meedoen" heeft een andere mogelijkheid gekregen dan een kind dat alleen voelt dat het boos is en vervolgens duwt, schreeuwt of wegloopt.

Dat betekent natuurlijk niet dat kinderen die hun emoties kunnen benoemen nooit meer boos worden. Ze krijgen alleen steeds meer mogelijkheden om ermee om te gaan.

Leren door oefenen
Net als lezen en schrijven ontwikkel je emotionele vaardigheden niet in één gesprek. Kinderen oefenen ermee tijdens een ruzie met een vriend, wanneer ze een wedstrijd verliezen, als een opdracht niet lukt of wanneer ze zenuwachtig zijn voor een spreekbeurt.

Als volwassenen kunnen we daarbij helpen door niet alleen te vragen wat er is gebeurd, maar ook wat een kind voelde.

"Je zegt dat je buik pijn deed voor je spreekbeurt. Zou dat spanning kunnen zijn?"

Of:

"Je werd heel boos toen je verloor. Was je misschien ook teleurgesteld?"

Zo wordt de emotionele woordenschat steeds groter en leert een kind gevoelens beter van elkaar onderscheiden.

Basis
Kunnen lezen, schrijven en rekenen geeft kinderen een belangrijke basis voor hun toekomst. Maar dat geldt ook voor kunnen samenwerken, grenzen aangeven, omgaan met spanning, rekening houden met een ander en hulp durven vragen. Die vaardigheden hebben kinderen niet alleen vandaag nodig op het schoolplein of in de klas. Ze nemen ze mee naar hun vervolgopleiding, relaties en uiteindelijk hun werk.

Daarom verdient emotionele ontwikkeling niet alleen aandacht wanneer een kind vastloopt. Juist door er in gewone, alledaagse momenten aandacht aan te besteden, geven we kinderen de kans om deze vaardigheden stap voor stap te oefenen.

Net zoals we dat met alle andere belangrijke dingen doen.